106 ปี คืนจิตวิญญาณ “ตึกแดง” แห่งเซนต์คาเบรียล : การเดินทางของหลังคาอาคารมาร์ติน เดอ ตูร์ส จากอดีตสู่อนาคตการอนุรักษ์ในปี 2026

“106 ปี คืนจิตวิญญาณ “ตึกแดง” แห่งเซนต์คาเบรียล: การเดินทางของหลังคาอาคารมาร์ติน เดอ ตูร์ส จากอดีตสู่อนาคตการอนุรักษ์ในปี 2026”
รู้ไหมว่า... ทำไมเราถึงเรียกอาคารหลังแรกว่า “ตึกแดง”?
หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อมองไปตอนนี้เห็นตัวตึกเป็นสีส้มแดง หรือย้อนไปไม่กี่ปีก่อนก็เคยเห็นเป็นตึกสีครีมหลังคาสีเหลือง... แล้วชื่อ "ตึกแดง" ที่เราเรียกติดปากกันมานาน มาจากไหนกันแน่?

คำตอบซ่อนอยู่ใต้โครงหลังคาไม้แดงอายุกว่า 106 ปีนี้
ย้อนรอยประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม อาคารมาร์ติน เดอ ตูร์ส (Martin de Tours) หรือ "ตึกแดง" ถูกสร้างขึ้นสไตล์นีโอ-คลาสสิก จากวิสัยทัศน์ของเจษฎาจารย์มาร์ติน เดอ ตูร์ส ร่วมกับนายชาลส์ เบเกอแลง (Charles Béguelin) วิศวกรชาวสวิส-ฝรั่งเศส
หลักฐานชิ้นสำคัญที่ทีมอนุรักษ์ค้นพบในครั้งนี้คือ "เศษกระเบื้องว่าวคอนกรีตสีแดงขนาดใหญ่" ที่ตกหล่นอยู่ใต้หลังคา ซึ่งสอดคล้องกับภาพถ่ายเก่าก่อนปี 1970 ยืนยันว่าอาคารหลังนี้เคยสง่างามด้วยหลังคาสีแดงก่ำทั้งหลัง นี่คือที่มาของชื่อ "ตึกแดง" ที่แท้จริง

กาลเวลาและการเปลี่ยนแปลง
ปี 1977: หลังคากระเบื้องว่าวและแปไม้เดิมเริ่มทรุดโทรม จึงมีการเปลี่ยนเป็นกระเบื้องลอนสีเหลืองราชพฤกษ์เพื่อแก้ปัญหารั่วซึม ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ทันสมัยที่สุดในยุคนั้น ส่งผลให้ภาพจำของอาคารเปลี่ยนจากตึกหลังคาสีแดงกลายเป็นสีเหลืองนับแต่นั้น

ปี 2015: มีการบูรณะอีกครั้ง แต่ในเน้นการแก้ไขจุดที่เสียหาย และทาสีส้มแดงทับกระเบื้องเท่านั้น

ปี 2026: ภารกิจเร่งด่วนเพื่อรักษาโครงสร้างประวัติศาสตร์
ปัจจุบัน หลังคาชุดนี้ที่ผ่านการใช้งานมานานกว่า 48 ปี ตกอยู่ในสภาพเสื่อมสภาพอย่างชัดเจน กระเบื้องเลื่อนหลุด และแปไม้เต็งเดิมเริ่มคดงอบิดตัว จนส่งผลให้เกิดการรั่วซึมที่อาจทำลายโครงสร้างเดิมอายุ 106 ปีได้ในระยะยาว
ภราดา ดร. สุรกิจ ศรีสราญกุลวงศ์ พร้อมคณะภราดา คณะครู ผู้ปกครอง และสมาคมศิษย์เก่า โดยได้รับเกียรติจากคณะผู้เชี่ยวชาญและสถาปนิกอนุรักษ์ จึงได้เริ่มโครงการอนุรักษ์ระยะที่ 1/2569 เพื่อ "คืนคุณค่าที่ถูกต้องทางประวัติศาสตร์"

ทำไมต้องเปลี่ยนกลับเป็น "กระเบื้องว่าวสีแดง"?
1. คืนอัตลักษณ์ที่แท้จริง: กลับไปใช้หลังคากระเบื้องทรงว่าวสีแดงตามหลักฐานประจักษ์ โดยมีขนาดและสีใกล้เคียงของเดิม เพื่อให้ "ตึกแดง" กลับมาสง่างามตามชื่อเรียกอย่างภาคภูมิใจ
2. มาตรฐานอนุรักษ์สากล: ยึดหลักการอย่าง "กฎบัตรเวนิส" (Venice Charter) เป็นต้น ที่เน้นการรักษาความแท้จริง แต่สามารถใช้นวัตกรรมสมัยใหม่เข้าช่วยเพื่อให้การอนุรักษ์ยั่งยืน
3. ลดภาระและเสริมความยั่งยืนให้โครงสร้าง: การเปลี่ยนกลับไปใช้กระเบื้องทรงว่าวช่วยลดน้ำหนักส่วนเกินที่เพิ่มขึ้นจากการใช้กระเบื้องลอนในปี 1977 และเลือกใช้แปวัสดุทดแทนที่แข็งแรงกว่าเดิม เพื่อป้องกันการรั่วซึมและรักษาโครงสร้างไม้เนื้อแข็งดั้งเดิมอายุ 106 ปี ให้คงอยู่ต่อไป

“การเปลี่ยนหลังคาในครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่การซ่อมแซม... แต่คือการกอบกู้หน้าประวัติศาสตร์และเชิดชูอนุสรณ์แห่งความรุ่งเรืองของชาวเซนต์คาเบรียล ให้คงอยู่อย่างรุ่งโรจน์สืบไป”